Hizkuntzak
Poesia
Poesiak aniztasuna bultzatzen du, auzitan jartzen duelako nola erabiltzen ditugun hitzak eta nola hautematen dugun errealitatea
Adierazteko beste modu bat da poesia, modu sotila, eta irakurlea mezuaren esentzia aurkitzera behartuz lortzen du komunikatzea.
1999an, UNESCOk erabaki zuen martxoaren 21a Poesiaren Mundu Eguna izendatzea, zertarako eta poesia aniztasunaren adierazpen sortzaile bihurtzeko.
Poesia irakurtzea sustatzeaz ez ezik, poesia-sorkuntzaz ere arduratzen dira liburutegiak.
Donostia Kultura Poesia Lehiaketa
Urtero, 2018tik hasita, Balea Zuria argitaletxeak eta Donostia Kulturak DK Poesia Lehiaketaren deialdia egiten dute, euskarazko poesia eta idazle gazteen lana bultzatzeko asmoz, eta 2026ko deialdia martxan da jada.
IX. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Itziar Agirre Sagaseta (Donamaria, 2001) da, Orain zuk honekin egin nahi obragatik. Eli Tolaretxipi, Itxaro Borda eta Aritz Gorrotxategik osatuko dute epaimahaiaren arabera, “lan koherentea eta orekatua da, baina arriskurako joera ere erakusten du zenbait irudi eta joskeretan. Paisaiak eta naturak pisu handia hartzen dute bilduman, protagonista eta ahots propio bihurtzeraino. Gogoetatik eta begirada pausatutik abiatzen da sentikortasun handiz, eta intimotasunaren eta ingurunearen arteko tentsioa azaleratzen du, denbora eta gorputza bezalako gaietan maisuki sakonduz”.” Agirrek 1.000 euro eta Imanol Larrinagaren margolan bat jasoko ditu. Sari ekonomikoaz gain Balea Zuria argitaletxeak irabazlearen lana argitaratuko du. Irabazlea ekainean 18an Poesia eta Pentsamendua errezitaldian parte hartuko du.
Poesia Lehiaketako sarituak
IX. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Itziar Agirre Sagaseta (Donamaria, 2001) da, Orain zuk honekin egin nahi obragatik.
Itziar Agirrek bioteknologiako gradua ikasi zuen Nafarroako Unibertsitate Publikoan, Iruñean, eta ondoren, Biomedikuntzako Masterra Bartzelonako Unibertsitatean. 2026an, Irakasletzako Masterra egiten ari da Universidad Internacional de La Riojan, eta euskara irakasle gisa lan egiten du Iruñeko Arturo Campion IKA euskaltegian. 2022an, egile berrientzako XXXII. literatura lehiaketan aipamen berezia jaso zuen Sartu ez dena ezin atera lanagatik.
Hona hemen epaimahaiaren balorazioa (Eli Tolaretxipi, Itxaro Borda eta Aritz Gorrotxategi): “Lan koherentea eta orekatua da, baina arriskurako joera ere erakusten du zenbait irudi eta joskeretan. Paisaiak eta naturak pisu handia hartzen dute bilduman, protagonista eta ahots propio bihurtzeraino. Gogoetatik eta begirada pausatutik abiatzen da sentikortasun handiz, eta intimotasunaren eta ingurunearen arteko tentsioa azaleratzen du, denbora eta gorputza bezalako gaietan maisuki sakonduz”.
2026ko lehiaketan finalera iritsitako beste lana ere azpimarratu nahi izan du epaimahaiak: Letrak, etzanez.
Itziar Agirre Sagaseta. CC Gorka Rubio (Foku)
VIII. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Sara Uribe-Etxeberria Atxurra (Zumaia, 2005) da, Kuntzak eta kerak obragatik.
20 urte dituen idazle gazteak Zuzenbide ikasketak egiten ari da Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU). Bestalde, 2022 urtean R.M. Azkue Literatura Sarietan, poesia arloan, lehen saria irabazi zuen. 2022 eta 2023 urteetan Urruzuno Literatur Lehiaketan poesia arloan saritua izan zen. Hauxe izango da argitaratzen duen lehen literatura lana.
Hona hemen epaimahaiaren balorazioa (Eli Tolaretxipi, Itxaro Borda eta Aritz Gorrotxategi): “Mundu eta atmosfera propioa dauka liburuak, poesiaren eta zientziaren arteko bidegurutze moduko bat. Lirikotasun landuz egiten du bidea, irudi eta gogoeta iradokigarriz betea. Hizkuntza aldetik, ezohiko heldutasuna eta batasuna dauka tonuari eta egiturari dagokionez. Erreferentzia askotarikoak baliatzen ditu, hurbilak zein urrutikoak, arruntagoak zein jasoagoak. Askotariko gaiak agertzen dira liburuan zehar: poesiari buruzko gogoetak, belaunaldi kontuak, mina, kezka sozialak, giza izaerari buruzko gogoetak... Era berean, originaltasuna eta arriskua bilatzen du poemak josteko orduan.”.
Aurtengo edizioan oso maila altua egon da. Lan irabazle bat aukeratu da, baina oso gertu egon da beste lan hau ere: Limoi ura zaurietan
Sara Uribe-Etxeberria. CC Jon Urbe (Foku)
VII. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Beñat Arruti Irigoien (Zaratuz, 1999) da, Arkeologia haragitan obragatik.
Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU) burutu zituen Psikologia ikasketak, Bartzelonara Ikerketa eta Esku-hartze Psikosozialeko Masterra egitera joan aurretik. Egun, adimen urritasuna duten pertsonekin ari da lanean, Zarauzko eguneko zentro batean. Hauxe izango da argitaratzen duen lehen literatura lana.
Hona hemen epaimahaiaren balorazioa (Eli Tolaretxipi, Itxaro Borda eta Aritz Gorrotxategi): “Aipuz eta irakurketaz ondo hornitua dator, eta trebeki uztartzen du gogoeta eta hizkuntzaren distira. Berezko erritmo eta musika darie poemei, aisa irristatzen dira irakurlearen belarrietan, eta lan handia dago doitze horren atzetik. Lan orekatua eta koherentea da oro har, estilo eta tonu aldetik batasun handikoa. Ezleku kontzeptua lantzen du hainbat poematan, gainbehera eta maitasuna, poesiari eta hizkuntzari buruzko kezkak… Askotariko paisaia eta giroak uztartzen doa, barnekoak zein kanpokoak, naturaren ingurukoak zein urbanoak. Hizkera hanpaturik gabe egiten du aurrera, leun baina zorrotz, argitasunez, eta, aldi berean, alde ilunen arrakalak bilatuz”.
Aurtengo edizioan oso maila altua egon da. Lan irabazle bat aukeratu da, baina oso gertu egon dira beste bi lan hauek: Ahizpa beltza eta Hiria, diglosia, bakardadea.
Beñat Arruti Irigoien.
VI. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Julen Apella Santamaria (Berriz, 1998) da, Postal bat desertuan obragatik.
Euskal ikasketetan graduatua da Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU), eta Literatura Konparatua eta Literatur Ikasketak Masterrak egin zituen unibertsitate berean. Gaur egun euskara irakasle gisa ari da lanean, eta literaturaren esparruan hauxe da argitaratzen duen lehen lana.
Hona hemen epaimahaiaren balorazioa (Eli Tolaretxipi, Itxaro Borda eta Aritz Gorrotxategi): “Ahots gazte baino sendo bat dago liburuaren atzetik, erreferentzia eta eragin ugari erakusten duena. Trebeki uztartzen ditu metaliteratura eta kritika soziala, hizkera landuz eta irudi iradokigarriak erabiliz, gogoetari bideak irekiz. Belaunaldi baten ahots gisa ere altxatzen da, baina aldarrikapena eta munduari modu kritikoan begiratzeko jarrera lirismoz lantzen du. Poema askotan bat egiten dute egunerokotasunaren ajeek eta paisaiak, eta liburuari osotasuna ematen dioten zenbait osagai baliatzen ditu: zapatak, oinak, bidea, hegoak, mugimendua, denbora, erlojuak”.
Julen Apella Santamaria.
V. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Izaskun Igoa Jaimerena (Ziga, Baztan, 1995) da Hotza bazkatzen lanagatik.
2020an, idazle gazteak aipamen berezia lortu zuen poesian Lurra zango zolaren gainean lanarekin, Iruñeko Udalak antolatutako Egile Berrientzako XXX. Euskarazko Literatur Lehiaketan. 2019az geroztik Ttipi Ttapa aldizkarian aritzen da kolaboratzaile gisa.
Epaimahaikideen arabera, Hotza bazkatzen lanak kontzientzia eta izatea ditu ardatz. Gorputzari uko egin gabe, haragoko kezka eta gogoetetan sakontzeko gaitasuna erakusten duela azpimarratu dute, orekari eutsiz eta hunkigarri izanez. Sen poetikoa eta egileak han-hemenka, omenaldi modura, erabili dituen erreferentziak ere nabarmendu dituzte.
Izaskun Igoa Jaimerena.
IV. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Maialen Berasategi Catalán (Gasteiz, 1989) da, Eskuan beti zerbait obragatik.
Maialen Berasategi Catalán Itzulpengintza eta Interpretazioan lizentziatua, ogibidez zuzentzailea eta itzultzailea Berria egunkarian. Zenbait liburu euskaratu ditu: literaturan, Rebecca West-en Soldaduaren itzulera eta Adrienne Rich-en poema bilduma bat. Hauxe izango du lehen sormen-lana.
Liburu honetaz gain, Mikel Arruabarrena Larrarteren Kardaberak zementuan liburua ere kaleratu zen.
Maialen Berasategi Catalán.
III. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Lizar Begoña Madariaga da, Aro beilegia obragatik.
Sopelan jaioa 1996an, Arte Ederren ikasketak egin zituen EHUn, eta urtebete igaro zuen Ravennako Akademian (Italia). Artean graduatua, eta Artean eta Sorkuntzan Masterra egindakoa. BilbaoArten lanean aritu zen urtebeteko bekarekin.
Aro beilegia liburu freskoa eta indartsua da. Kritika zuzena egiten dio gaur egungo gizarteari, sistema ekonomikoari, teknologiaren mendetasunari, geure berekoitasunari... Eta hori guztia poetikotasunari uko egin gabe, hizkera liriko ilun berezi batez. Gordina eta zuzena da askotan, baina badaki samurra izaten ere. Hotz utziko ez zaituen ahots gazte berri bat.
Lizar Begoña Madariaga.
II. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Gorka Salces Alcalde da, Iraganaren izterrak obragatik.
Gorka Salces Alcaldek (Portugalete, 1986) Historiako lizentziatura eta masterra bukatu ostean, Berria egunkarian bekadun-erredaktore lanetan aritu zen urtebetez, euskaldunek komunikabideen aurrean dituzten iritziak, ohiturak eta jarrerak aztergai dituen doktore-tesian murgildu aurretik. Historiako irakasle lanetan ere aritu da Bigarren Hezkuntzan.
2019ko finalista Elena Olave Duñabeitia izan zen Zeldak poema-liburuarekin, eta hura ere argitaratu egin zen.
Gorka Salces Alcalde.
I. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren irabazlea Esti Martinez Diaz de Cerio da, Azalberritze lanarekin.
Iruñean jaioa 1991n. 2012an Iruñeko Udalak antolatutako egile berrientzako euskarazko XXIII. Literatur lehiaketan aipamen berezia jaso zuen, 2013an Nafarroako Unibertsitate Publikoak antolatutako sormen lehiaketako Euskarazko Narratiban 1. saria irabazi zuen eta 2015ean Petri Atarrabiakoa XXV. Literatur saria.
Estibalitz Martinez Diaz de Cerio.
Beste hitzorduak
Hona hemen poesiaren inguruan antolatzen diren hitzorduak:
- Poesialdia: 2018tik antolatzen da, martxoan, Poesiaren Mundu Egunaren inguruan, hain zuzen ere.
- Poesia eta pentsamendua: Ekainean izaten den beste funtsezko hitzordu bat. 2008tik antolatzen da.
- Poesia orduak: jarduera honek XIX. mendearen hasieran du jatorria, Euskal Jaiak izenekoen programazio barruan. Iraileko lehen astean izaten da.
