Saioa itxi

Donostia Kultura txartela

Abantailak ikusi

Hizkuntzak

Estropadak

Donostiako estropadak 1879tik egiten dira, iraileko lehen bi igandeetan betiere, Kontxako badian. 2008tik, emakumeen estropada ere egiten da.

Donostia Arraun Lagunak elkarteko arraunlariek garaipena ospatzen dute 2024ko Kontxako Banderan
Donostia Arraun Lagunak elkarteko arraunlariek garaipena ospatzen dute 2024ko Kontxako Banderan. Argazkia: Sonia Urreizti.

Estropadak bizimodu jakin baten ondorio dira: Itsaso zabalean egiten zen arrantza. Ontzietarako, pertsona indartsuak eta segimen handikoak behar izaten ziren, orduetan ekinean jarduteko gai zirenak arrantzaguneetara iritsi arte, bai eta arrantzan egin eta gero atzera portura itzultzeko ere, ontziak zamatuta, ahalik eta bizkorren, arrantza enkantean emateko.

2025eko Kontxako Bandera

2025eko Kartela

Joseba Larratxe Berazadi "Josevisky" (Irun, 1985eko martxoak 1a) Bidasoaldeko komikigile eta ilustratzailea da. Aldizkarietan kolaborazioak egiten hasi zuen bere ibilbide profesionala, Donostian Arkitektura ikasketak egiten zituen garai berean. Ilustrazio editoriala, kartelgintza eta haur eta gazte-literaturako marrazketaz gain umore-zintak zein komiki luzeak argitaratu ditu, hala nola "Joana Maiz" Yurre Ugarte gidoilariarekin, "Basolatik berri onik ez" Asisko Urmenetarekin eta "Ni ez naiz Mikel Laboa" Unai Iturriaga eta Harkaitz Canorekin. Azkenengo honengatik ilustrazioaren Euskadi saria irabazi zuen 2023 urtean. 2024an Donostiako Euskal Jaien kartelaren sortzailea izan zen eta 2025ean Danborradaren kartela egin zuen.

Historio luzea dute Donostiako estropadek. "Itsaso Handia" izeneko kartelean ikusten dugun bezala, gauza asko aldatu dira olatuaren alde batetik sartzen diren XIX. mendeko balea arrantzaleetatik beste aldetik ateratzen diren gaur egungo kirolarietaraino: traineruak, ekipamendua, prestaketa... Itsasoak, ordea, beti bezain erraldoia eta gupidagabea izaten jarraitzen du. Hori da afixean irudikatu nahi izan dudan norgehiagoka: zer da handiagoa, arraunlarien ausardia edo itsasoa?

Kartela egiteko teknika pantaila ukigarrian eginiko marrazki digitala izan da.

Cartel de las Regatas 2025

Donostiako 2025eko estropaden iragarki-kartela.

Palmaresa (1879tik)

Kontxako Bandera gehien dituzten klubak
Kontxako estropadako denborarik onenak

Historia

Trainerua espezie pelagikoak arrantzatzeko erabili ohi zen, antxoa eta sardina batik bat, eta hamabi-hamahiru lagunek osatzen zuten eskifaia, norabideari eusten zion patroiarekin batera. Hasieratik, ontzi liraina izan da itxuraz, bizkorra ur gainean, eta neurri beretsukoa gaur egun arte (12 metro luze).

Denborarekin, itsasontzietan motorrak ordezkatu zuen gizakien indarra, baina arraun-munduak arrantzari lotuta jarraitu du urte askoan. Sektoreko profesionalak kostako eskifaia onenetan hezten eta trebatzen ziren. Eta gaur egun ere, nahiz eta arraunlari guztiak ez diren arrantzaleak eta tostako arraunketan ere sasi-profesionaltze halako bat gertatu, klubak arrantza-tradizio luzeko herrietakoak dira gehienak.

Antzinako argazkia - Portua jendez gainezka errekak ikusteko

Antzinako argazkia - Portua jendez gainezka estropadak ikusteko.

Estropada bat amaitu ondoren, gizonezko traineru baten argazki zaharra

Estropada bat amaitu ondoren, gizonezko traineru baten argazki zaharra.

Kontxako estropadak 1879an antolatu ziren lehen aldiz, Donostiako udako jai-programaren barruan. Arrantzarako traineruak erabili ziren hartarako, ordura arte ere lehian ibiltzen baitziren, nor baino nor, tartean diru-apustuak zirela.

1879ko iraileko igande hartan hain jendetza handia etorri zen “Lequeitiarra” traineruak (matrikula eta arraunlariak donostiarrak zituela) nola irabazten zuen ikustera, non Donostiako Udalak estropadak sartu baitzituen hurrengo urteetako programetan ere. Mende hasierako urte batzuetan eta Gerratean izan ezik, estropadak etenik gabe egin dira gaur egun arte.

Ehun urtetik gorako historiari esker, Donostiako Estropadak Euskal Herriko kirol-ikuskizun ikusgarrienetako bat izatera iritsi dira. Ez da beste ikuskizunik hainbesteko jendetza erakartzen duenik, Urgull, Igeldo, Paseo Berria, Kaia eta Uhartea mukuru betetzeraino, bai eta era guztietako itsasontziak ere, iraileko lehen bi igandeotan. Eta hori hala da nahiz eta telebistak irudiak etxeraino ekarri, estropadak zuzenean emanez.

2008tik, Donostiako Estropadetan bada emakumeen bandera ere. Emakumeek lehiaketa honetan parte hartzeak frogatzen du Kontxako Bandera kirol-arloaz harago doala, inguruko gizartearen sentierari erantzunez eta are erakargarriagoa egiten duten alderdiak bere eginez.

Tiran Pereira gizonezkoen trainerua, Galizia

Tiran Pereira gizonezkoen trainerua, Galizia.

Emakumezkoen traineruen irteerako argazkia

Emakumezkoen traineruen irteerako argazkia.

Donostia Kultura Festak, Donostiako Estropaden antolatzaileak, kostaldeko lehiaketarik antzinakoenak eta garrantzitsuenak izan duen eskema historikoari eutsi dio. Honela laburbil daiteke:

  • Erlojupeko sailkatze-estropadak, iraileko lehen igandearen aurreko asteazken eta ostegunean egiten dira, bai emakumezkoen modalitatean bai gizonezkoenean: emakumeek, 1,5 miliako ibilbidea, bi luze eta ziaboga bakarra; gizonezkoek, 3 miliako ibilbidea, bi luze eta ziaboga bakarra.
  • Estropaden finalak, 11:00etan (emakumeak) eta 12:00etan (gizonezkoak), iraileko lehen bi igandeetan; bai emakumeek eta bai gizonezkoek bi txanda dituztela, sailkatze-proban ondoen geratu diren zazpi traineruak eta Donostiako trainerua. Emakumeetan zein gizonezkoetan, bi igandeetako denborak batuta denborarik onena egiten duen traineruak irabaziko du Kontxako Bandera.

Bermeoko eskifaia 2024an lortutako Banderarekin.

Bermeoko eskifaia 2024an lortutako Banderarekin. Argazkia: Sonia Urreizti